'Zijn tanden stonden in m'n wang'

15 februari 2008 - door Govert Wisse

Een scheidsrechter moet eelt op zijn ziel hebben en zijn verstand soms op nul zetten, wil hij het jarenlang volhouden. Vraag maar aan Ed van Eck, internationaal handbalarbiter uit Haarlem. Enkele jaren geleden beet een begeleider van een Limburgse club hem in zijn gezicht. ,,Zijn tanden stonden in m'n wang.'' De Limburger werd voor het leven geroyeerd. Van Eck floot vrolijk door.

Hij heeft, ondanks de schrik en de pijn, destijds niet overwogen zijn fluit aan de wilgen te hangen. ,,Er zijn mensen die het idioot vinden dat je scheidsrechter wordt, omdat je je dan vrijwillig verrot laat schelden. Maar op het veld heb ik over het algemeen van spelers geen last. Helaas zit een deel van het publiek anders in elkaar. Aan opgestoken middelvingers op de tribunes ben ik inmiddels gewend. Ach, gekken heb je overal. En vergeleken met het voetbal valt het in het handbal erg mee met de verbale agressie.''

Van Eck (40) is sinds acht jaar scheidsrechter en sinds 2004 ook actief als fluitist in de Europese hallen. Na een bescheiden judocarrière bij Kenamju (,,Cor van der Geest was mijn trainer, ik haalde ooit brons op het Noord-Hollands kampioenschap'') ging hij op zijn veertiende handballen bij De Blinkert. ,,Ik vond een teamsport gezelliger. Ik speel nu nog wel eens met de jongens, met wie ik toen jaren heb gehandbald. We zijn vrienden voor het leven.''

Van Eck speelde jaren in de eerste divisie, het op één na hoogste niveau in Nederland. Op zijn 32ste begon de microbioloog bij Pharmachemie als arbiter. Met Peter Bol, tegen wie hij jaren heeft gespeeld, vormt hij nu al acht seizoenen een vast scheidsrechterskoppel. Vaak ook buiten de sporthal.

,,Het is best een beetje eng. Ik weet hoe Peter slaapt, snurkt, eet en drinkt. Ik ga vaker met hem uit eten dan met mijn vrouw. We voelen elkaar op het veld blindelings aan. Je hoeft elkaar maar even aan te kijken om te weten wat de ander bedoelt. Ik hoor aan zijn fluitsignaal welke kant hij opgaat.'' Komend weekeinde fluiten ze een Europacupduel in Bordeaux.

Een vetpot is het niet, het leven van handbalscheidsrechter. Van Eck: ,,Ik denk dat we de laagst betaalde arbiters zijn van heel Europa. Ik krijg 35 euro voor een wedstrijd plus de reiskosten. Afgelopen zaterdag had ik een wedstrijd in Emmen. Ik was tien uur van huis en dat voor een bedrag van35 euro. Voor een internationale wedstrijd krijg ik honderd euro, voor een duel in de Champions League vierhonderd euro. Dan ben je drie dagen onderweg.''

,,Voor het geld hoef je het dus niet te doen. Het staat in geen verhouding tot het voetbal, waarin scheidsrechters per keer een maandsalaris verdienen. Terwijl handbal toch ook een grote sport is buiten Nederland. De handbalafdeling van Barcelona bijvoorbeeld werkt met een budget van zes miljoen euro per jaar.''

Van Eck en Bol (ex-Aalsmeer) hadden, toen ze begonnen, een duidelijk doel voor ogen. ,,We hadden op niveau gespeeld en dachten het beter te doen dan het toenmalige scheidsrechterskorps. Toen we begonnen acteerden we dan ook als spelers. Begeleiders om ons heen hebben ons omgevormd tot datgene dat je als speler juist verafschuwde. Als speler wil je dat een arbiter alles ziet. Als scheidsrechter leer je om wel alles waar te nemen en dat ook kenbaar te maken aan de spelers, maar niet voor alles te fluiten. Soms hoef je niet in te grijpen, als je de spelers maar laat merken dat je wel weet wat er aan de hand is. Het voordeel van Peter en van mij is dat we op hoog niveau hebben gehandbald. Als je ziet hoeveel arbiters dat op dit moment kunnen zeggen. Die zijn op de vingers van één hand te tellen. In feite is het maar één vinger. Wij zijn begonnen omdat we een bepaalde ambitie hadden. Veel scheidsrechters fluiten omdat hun club de plicht had scheidsrechters te leveren of omdat ze het alleen maar geinig vinden. Ik hoor van anderen dat ze ons een dynamisch koppel vinden en dat is wat handbal nodig heeft. Dynamiek. Ook bij de scheidsrechters.''

Volgens Van Eck is handbal geen harde en gemene sport. ,,Het is een snelle contactsport met veel spelers op een kluitje. Desondanks kun je als scheidsrechter veel zien, al zal het niet alles zijn. Het valt mee met de gemenigheid. Hoewel, ik heb op een videobeeld wel eens gezien hoe een opspringende speler vol in zijn kruis werd gegrepen'', zegt Van Eck. Als scheidsrechter heeft Van Eck overal in Europa gefloten. Roemenië, Spanje, IJsland, Duitsland, noem maar op. Gemiddeld eens per maand staat hij op Schiphol. Heel soms probeert een club hem in de watten te leggen opdat hij wellicht af en toe de andere kant opkijkt.

,,Je merkt dat ze vooral in het Oostblok proberen je in de watten te leggen. Ik heb meegemaakt in Roemenië dat ze me daar vier keer per dag een maaltijd aanboden. Als ik daarin had toegestemd, had ik over het veld liggen rollen.''

,,Een Oekraïnse ploeg heeft me eens gevraagd of er niet iets viel te regelen. Ik ga niet op dat soort dingen in. Als je dat wel doet, gooi je je naam in het hele wereldje te grabbel. Dan is het einde carrière. Koppels die zijn uitgerangeerd, maar nog wel fluiten, zijn misschien bevattelijker voor bepaalde verzoeken'', aldus Van Eck, die nog tien jaar op het hoogste internationale niveau mag fluiten.

Hij heeft overigens een half jaar geleden wel een cadeau aangenomen van Barcelona. ,,Als je daar voor het eerst fluit, krijg je een klokje met inscriptie van de club. Peter en ik wilden om die reden dolgraag een keer scheidsrechter zijn bij Barcelona. Een half jaar geleden was het zover, toen die club in de Champions League speelde tegen Braga uit Portugal. Ik dacht: wat er ook gebeurt, dat klokje is binnen. Maar in een nationale wedstrijd pal voor dat duel, raakte ik licht geblesseerd. Peter zei: al is het je laatste wedstrijd, we gaan hoe dan ook naar Barcelona.''

^{Bron: Noord Hollands Dagblad}

Quote: "In elk geval een koppel, dat voorstander is van technisch handbal", aldus Budding (coach Hellas, 2006).